Basit bir şekilde başlayalım. Yalıtım nedir? Nerede kullanılır ve amacı nedir? Merriam Webster'a göre, yalıtım "elektrik, ısı veya sesin iletimini önlemek amacıyla iletken cisimleri iletken olmayan maddelerle ayırmak" olarak tanımlanır. Yalıtım, yeni bir evin duvarlarındaki pembe yalıtımdan kurşun kablonun yalıtım kılıfına kadar çeşitli yerlerde kullanılır. Bizim örneğimizde ise yalıtım, elektrik motorunda bakırı çelikten ayıran kağıt ürünüdür.
Bu yuva ve kama kombinasyonunun amacı, bakırın metal ile temas etmesini önlemek ve onu yerinde tutmaktır. Bakır mıknatıs teli metal ile temas ederse, bakır devreyi topraklayacaktır. Bakır sargısı sistemi topraklayacak ve kısa devreye neden olacaktır. Topraklanmış bir motorun tekrar kullanılabilmesi için sökülüp yeniden monte edilmesi gerekir.
Bu sürecin bir sonraki adımı fazların yalıtımıdır. Voltaj, fazların önemli bir bileşenidir. Konutlarda standart voltaj 125 volttur, birçok ev tipi kurutma makinesinin voltajı ise 220 volttur. Eve gelen her iki voltaj da tek fazlıdır. Bunlar, elektrikli cihaz endüstrisinde kullanılan birçok farklı voltajdan sadece ikisidir. İki tel, tek fazlı bir voltaj oluşturur. Tellerden birinde güç akar, diğeri ise sistemi topraklamaya yarar. Üç fazlı veya çok fazlı motorlarda, tüm tellerde güç bulunur. Üç fazlı elektrikli cihazlarda kullanılan başlıca voltajlardan bazıları 208V, 220V, 460V, 575V, 950V, 2300V, 4160V, 7,5kV ve 13,8kV'dir.
Üç fazlı motorların sargısı yapılırken, bobinler yerleştirilirken sargının uç kısımları ayrılmalıdır. Uç kısımlar veya bobin başları, mıknatıs telinin yuvadan çıktığı ve tekrar yuvaya girdiği motorun uçlarındaki alanlardır. Bu fazları birbirlerinden korumak için faz izolasyonu kullanılır. Faz izolasyonu, yuvalarda kullanılanlara benzer kağıt tipi ürünler veya termal H malzemesi olarak da bilinen vernik sınıfı kumaş olabilir. Bu malzeme, yapışmasını önlemek için yapıştırıcıya sahip olabilir veya hafif bir mika tozuyla kaplanabilir. Bu ürünler, ayrı fazların birbirine temas etmesini önlemek için kullanılır. Bu koruyucu kaplama uygulanmazsa ve fazlar yanlışlıkla birbirine temas ederse, sargıdan sargıya kısa devre meydana gelir ve motorun yeniden yapılması gerekir.
Yuva izolasyonu yerleştirildikten, mıknatıs tel bobinleri yerleştirildikten ve faz ayırıcılar oluşturulduktan sonra motor izole edilmiş olur. Sonraki işlem, uç sargılarını sabitlemektir. Isıyla büzüşen polyester bağlama bandı genellikle teli ve faz ayırıcıyı uç sargıları arasına sabitleyerek bu işlemi tamamlar. Bağlama işlemi tamamlandıktan sonra, motor kabloların bağlanması için hazır olacaktır. Bağlama, bobin başlığını uç kapağın içine oturacak şekilde şekillendirir. Birçok durumda, bobin başlığının uç kapakla temas etmemesi için son derece sıkı olması gerekir. Isıyla büzüşen bant, teli yerinde tutmaya yardımcı olur. Isıtıldıktan sonra, bobin başlığına sağlam bir bağ oluşturacak şekilde büzülür ve hareket etme olasılığını azaltır.
Bu işlem elektrik motorunun yalıtımının temellerini kapsasa da, her motorun farklı olduğunu hatırlamak çok önemlidir. Genellikle, daha karmaşık motorlar özel tasarım gereksinimlerine sahiptir ve benzersiz yalıtım süreçlerine ihtiyaç duyar. Bu makalede bahsedilen ve daha fazlasını bulabileceğiniz elektrik yalıtım malzemeleri bölümümüzü ziyaret edin!
Motorlar için ilgili Elektrik Yalıtım Malzemesi
Yayın tarihi: 01.06.2022
